28-1-2014

28 januari 2014: internationale dag van de privacy.

Voor Privacy Paleis een uitgelezen mogelijkheid om een kennisbijeenkomst te organiseren.

Het programma, de aanpak en een verslag met daarin de bevindingen, kun je hieronder teruglezen.

 

Het programma en opzet van de Kennisbijeenkomst Privacy Paleis op 28 januari 2014

Onderwerp: “Uitwisseling van privacygevoelige gegevens in ketens” aan de hand van de casus ‘Transitie Jeugdzorg [1]

Inleiding
Vanaf 2015 wordt de zorg voor jeugd ondergebracht bij gemeenten. Het wordt de taak van de gemeente om alle hulpverlening aan gezinnen te coördineren. Gemeenten zijn inmiddels in gesprek met de verschillende hulpverlenende instanties, om deze taak straks goed te kunnen volbrengen. De insteek daarbij is om dat via informatie-uitwisseling te regelen.

De informatie die nodig is, is echter vaak zeer privacygevoelig. Vaak maken instellingen zich zorgen om de privacy van hun cliënten en wisselen daardoor niet zomaar hun gegevens uit.

Van belang is dat het hier gaat om jeugdigen, die nog een heel leven voor zich hebben. Zij moeten gevrijwaard worden van de mogelijkheid dat gebeurtenissen uit hun jeugd hen hun hele leven blijven achtervolgen, bijvoorbeeld doordat gegevens ergens te lang of op een verkeerde plek zijn terechtgekomen. Voor alle jeugdigen is van belang dat zij niet door hun geschiedenis achtervolgd moeten blijven worden, als daar geen aanleiding voor is.

Privacybescherming van jeugdigen
Het beschermen van de privacy van jeugdigen maakt een belangrijk deel uit van een goede jeugdzorg, net zoals het verlenen van verschillende vormen van hulpverlening zelf. Professionals die in de jeugdzorg werkzaam zijn, kunnen  de wettelijke regels die gaan over privacy als ingewikkeld en soms zelfs belemmerend ervaren. Het koppelen van bestanden en inkijken in dossiers die vaak voor een ander doel zijn aangelegd, is immers niet zonder meer toegestaan. Ook de beveiligingsrisico’s die uitwisseling met zich meebrengt moet zeer serieus genomen worden. Daarbij komt ook dat de overdracht van informatie tijdig dient te geschieden. Privacybescherming gaat echter niet zover dat zij het oplossen van maatschappelijke problemen onmogelijk maakt, wel dient e.e.a. zorgvuldig te gebeuren. Grootschalige uitwisselingen maken het respecteren van privacyrechten dan ook complex. 

Keteninformatisering vereist een nieuw perspectief

Projecten waarbij op grootschalig niveau gegevens worden uitgewisseld zijn in het verleden vaak niet goed gegaan. De vraag hierbij is: wat zijn de oorzaken die hier aan ten grondslag liggen?

Een mogelijke verklaring: er wordt vooral geredeneerd vanuit het eigen belang, oftewel vanuit het lokale niveau. Dit kan voortkomen uit de wens van organisaties om de eigen autonomie te behouden. Echter, een uitwisseling tussen organisaties vindt plaats op een nieuw niveau, namelijk het ketenniveau.

Op dit nieuwe niveau zal wellicht ook een nieuw normenkader van toepassing zijn.

Wij verwachten dat als gezocht wordt naar dit nieuwe niveau en de gemeenschappelijke deler daarbij, deze er voor gaat zorgen dat de verschillende samenwerkende organisaties op basis van een nieuw belang informatie gaan uitwisselen die daarnaast voldoet aan privacywet- en regelgeving.

De aanpak

Op 28 januari, vanaf 20.00 (inloop 19.30)  gaan wij die zoektocht graag met u aan, onder leiding van Charles de Monchy.
Hij gebruikt dit maatschappelijke initiatief waarbij meerdere partijen betrokken zijn en die er allemaal verschillend tegenaan kijken.
In plaats dat partijen zich met de rug tegen de muur voelen staan en de gesprekken daardoor stroef verlopen is dit wat we met elkaar willen:

·  Een creatieve dialoog in plaats van uitputtend argumenteren

·  Heldere keuzes in plaats van slappe compromissen

·  Meer meedenken en minder tegenwerpingen

·  Snelle vooruitgang zonder herhaling van zetten

De aanpak van de Monchy activeert. Hij probeert door middel van een positieve interactie tussen de betrokkenen elkaars situatie en logica te begrijpen. Dan ontstaan vaak nieuwe oplossingen.

Doelgroep voor de bijeenkomst: privacy professionals en geïnteresseerden in een nieuwe aanpak om uit het privacy-dilemma te kunnen komen.

 [1] Let wel: de casus Jeugdzorg is slechts een voorbeeld om op een andere manier met grootschalige   uitwisselingsprojecten om te gaan. We hopen de methode dan ook zo breed mogelijk te kunnen positioneren.

 

Verslag kennisbijeenkomst “Privacyaspecten bij ketensamenwerking”

28 januari 2014, de internationale dag van de privacy, organiseerde het Privacy Paleis zijn eerste kennisbijeenkomst. De avond stond in het teken van “Privacyaspecten bij ketensamenwerking” waarin de casus “Transitie jeugdzorg” behandeld werd onder leiding van Charles de Monchy. De avond ging om 20:00 uur van start in een volle zaal. Tientallen geïnteresseerden uit diverse vakgebieden kwamen op de bijeenkomst af. Er moesten hier en daar enkele stoelen worden bijgezet en zelfs de kapstok viel om door de grote hoeveelheid jassen.
Nadat iedereen een plaats had gevonden opende de organisatie van het Privacy Paleis de avond met een korte introductie van het onderwerp en de leden van het panel. Dit panel bestond uit dhr. Martin Sitalsing (directeur Bureau Jeugdzorg Groningen), mw. Fieke van de Klugt (FG bij het ministerie van VWS), dhr. Geert Spieker (meewerkend directeur bij Overstag Uitvoering BV), dhr. Jaap-Henk Hoepman (universitair hoofddocent aan de Radboud Universiteit en directeur bij Privacy & Identity Lab) en mw. Alice Broersma (stafmedewerker juridische zaken bij Accare en zelfstandig juridisch adviseur in de jeugdzorg). Vervolgens ging het panel onder leiding van De Monchy de stellingen doorspreken die als grondslag gelden voor de huidige problemen in de transitie van de jeugdzorg naar de gemeenten. Deze stellingen werden als ‘kwesties’ door De Monchy op een groot vel papier geplakt waarna de leden van het panel elk hun visie gaven.

De volgende kwesties kwamen aan de orde:
1. De waarde van het beroepsgeheim,
2. Het beroepsgeheim als excuus om risico’s te vermijden,
3. Het werken op basis van ‘need to know’, en
4. Samenwerken is geen natuurlijk proces.
Over het eerste en tweede punt kwam onder meer aan de orde de vraag of de GGZ zich niet verschuilt achter het beroepsgeheim. Zonder beroepsgeheim zouden onveilige gezinssituaties wellicht sneller worden gemeld aan instanties als jeugdzorg en justitie. De stelling werd echter stellig ontkend door Alice Broersma: zonder beroepsgeheim zouden hulpbehoevenden zich onvrij voelen om zich te melden met hun problemen. Wel kan het beroepsgeheim uiteraard in uitzonderingsgevallen worden doorbroken.

Wat betreft het samenwerkingsverband in de keten werd door Jaap-Henk Hoepman aangevoerd dat er geen sprake is van ketensturing of eindverantwoordelijkheid, zodat er geen aanspreekpunt bestaat. Daarnaast blijkt dat er geen duidelijke afspraken zijn/worden gemaakt over de inzage van patiëntgegevens. Een roep om duidelijke regels lijkt dus niet onterecht. Vanuit de zaal kwam hierop de reactie dat uiteindelijk de patiënt eigenaar is van zijn gegevens, terwijl de wens om te registreren vanuit de overheid en financiële verstrekkers komt. In sommige gevallen blijkt zelfs helemaal geen informatie van derden nodig te zijn, omdat alle benodigde gegevens al bij de patiënt zelf kunnen worden verkregen. Het probleem van informatietekort komt dan zelden voor.

Nadat deze kwesties en andere zaken uitvoerig waren besproken, werd er gekeken welke elementen van deze problemen veranderbaar zijn. Gepoogd werd om deze veranderingsmogelijkheden vervolgens om te zetten naar concrete oplossingen. Het centrale doel is daarbij om de veiligheid van kinderen te vergroten. Van belang daarbij is dat de volwassenenzorg de risico’s van het kind meldt bij andere instanties, zoals bijvoorbeeld jeugdzorg.

Een van de veranderbare situaties die werd aangedragen is ervoor te zorgen dat alleen gerechtigden inzage mogen hebben in relevante patiëntgegevens met daarbij de vraag: hoe pakken we dit aan? Een probleem dat zich namelijk voordoet is wat relevante informatie precies is in risicosituaties. Is het bijvoorbeeld van belang om te melden dat een kind dyslectisch is? Het idee werd geopperd om de regels voor relevante informatie vast te leggen in richtlijnen. Daartegen werd het bezwaar aangevoerd dat deze aanleiding kunnen geven tot interpretatieproblemen. Bovendien moeten de vaardigheden van de zorgverleners centraal staan.

Ook is het van belang om voldoende informatie te hebben om later verantwoordelijkheid af te kunnen leggen, mocht dat achteraf nodig zijn. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat een zorgverlener wordt opgeroepen om te getuigen in een rechtszaak. Anderzijds moet er rekening mee worden gehouden dat het hierbij gaat om informatie die niet altijd relevant is voor het verlenen van zorg, maar slechts voor situaties waarin men achteraf verantwoordelijkheid moet afleggen. Wordt er teveel informatie vastgelegd, dan kan dit bovendien weer leiden tot dubbele informatie en inefficiëntie. Kortom: er waren genoeg bespreekpunten vast te stellen waar uitgebreid over werd gediscussieerd.

Aan het einde van de discussie gaf Aline Klingenberg (universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen en lid van de organisatie van het Privacy Paleis) het volgende aan. Bij de vele discussies die aan bod kwamen zijn er duidelijke overeenkomsten te zien zijn met het huidige privacyrecht. Zo vertoont het bovengenoemde ‘need to know’-principe, waarbij informatie alleen wordt vrijgegeven wanneer daarmee een specifieke taak kan worden vervuld, overeenkomsten met de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit alsmede het doelbindingsprincipe (zie art. 7 e.v. Wet bescherming persoonsgegevens). Wellicht kan er meer worden aangesloten bij deze wettelijke uitgangspunten om een duidelijker kader te schetsen.

Na nog een korte samenvatting over het gebruikte plan van aanpak van De Monchy en de besproken items kwam er een einde aan de intensieve dialoog en werd de bar geopend om met elkaar na te praten over de vele zaken die aan de orde kwamen. Al met al kunnen we spreken van een zeer interessante en dynamische avond met genoeg stof tot nadenken!

Met dank aan Anna Maj & Rossanie voor het opstellen van het verslag.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s